Dersler bitiyor, notlar iyi. CV bir sayfa.
Yazacak bir şey yok.
Eksik olan bilgi değil, kullanılan bir şey. Bu yazı onu çıkarmayı anlatıyor.
Teslim edilen proje ile kullanılan proje
Okul projesi bir görevi yerine getiriyor. Teslim ediliyor, not alıyor, kapanıyor.
Gerçek proje bir kişinin işini kolaylaştırıyor. Kullanılıyor, bozuluyor, düzeltiliyor.
Aradaki farkı yaratan şey teknoloji değil, kullanıcı. Bir kişi bile kullanıyorsa proje gerçek.
Bu ayrım görüşmede de fark ediliyor. "Şu teknolojiyle şunu yaptım" ile "şu kişinin şu işini şöyle kolaylaştırdım" aynı cümle değil.
İkinci cümle ayrıca soru da açıyor. Görüşmeyi uzatan şey, anlattığın işin ayrıntısına inilebilmesi.
İkincisini söyleyebilmek için de tek bir kullanıcı yeterli.
O kullanıcı sen de olabilirsin. Kendi kullandığın bir araç, kimsenin kullanmadığı bir projeden ilerde.
Problemi yakınından seç
En hızlı biten projeler, kişinin kendi çevresinden çıkanlar oluyor.
Kulübün kayıt takibi, bölümün ders programı karmaşası, ev arkadaşlarının ortak gider hesabı, kendi çalışma düzenin.
Bunların hepsinde araştırma zaten yapılmış. Problemi biliyorsun, kimin yaşadığını biliyorsun, bugünkü çözümün ne olduğunu da biliyorsun.
Tanımadığın bir alanda başlayan proje ilk üç haftayı öğrenmekle geçiriyor ve genellikle o üç haftada bitiyor.
Ayrıca ilk kullanıcıyı da zaten tanıyorsun. Bu, projenin en zor parçasının hazır gelmesi demek.
Problem küçük görünse de sorun değil. Küçük ve gerçek bir problem, büyük ve varsayılan bir problemden iyi.
Kapsamı tek cümleye indir
Projeyi tek cümlede yaz: kim, hangi işi, nasıl yapacak?
Cümle uzuyorsa kapsam büyük demektir. Uzayan her "ve" bir hafta ekliyor.
Cümleyi yazdıktan sonra bir şey sil. Sonra bir tane daha.
Kalan şey çoğu zaman gerçekten bitirilebilecek olan şey. İlk sürümü daraltmak ayrı bir rehberde daha ayrıntılı duruyor.
Öğrencilikte zaman parça parça geliyor. Bu yüzden kapsam, çalışan tek bir akıştan büyük olmasın.
Sınav haftalarını da hesaba kat. Dört haftalık plan, iki sınav haftasıyla birlikte altı haftaya çıkıyor.
Bitir, sonra büyüt
Yarım projeler hiçbir şey anlatmıyor.
"Bitmiş" tanımını önceden yaz: hangi akış çalışıyor, kim kullanabiliyor, nerede duruyor?
Tanım sonradan yazıldığında sürekli genişliyor. Her hafta yeni bir "şu da olsa" ekleniyor ve bitiş uzaklaşıyor.
Bittiğinde de yayına al. Yayına çıkmamış proje geri bildirim üretmiyor ve gösterilemiyor.
Sonra büyüt. Büyütme kararı da kullanıcıdan gelen bir istekle verilsin, kendi merakınla değil.
Merakın için de ayrı bir yer aç. Öğrenmek istediğin teknolojiyi projeye sokmak, projeyi de öğrenmeyi de yavaşlatıyor.
Bir kullanıcı bul ve izle
Projeyi bitirdikten sonraki en önemli adım, birinin kullanmasını izlemek.
Görevi ver ve sus. Nerede duraklıyor, hangi düğmeyi arıyor, hangi kelimeyi okumuyor?
Açıklamak zorunda kaldığın her yer, düzeltilecek bir yer. Yanında açıkladığın proje, yanında olmadığında çalışmıyor.
Bir hafta sonra aynı kişiye sor: kullanmaya devam ediyor mu? Cevap hayırsa problem seçimi yanlış.
Bu tek soru, projenin gerçek olup olmadığını söyleyen soru.
Cevabı da not et. "Bir hafta sonra hâlâ kullanıyordu" cümlesi, görüşmede anlatılabilecek en güçlü cümle.
Hackathonun asıl kazancı
Hackathon ödül için değil, bitirme zorunluluğu için işe yarıyor.
Bir hafta sonunda bir şeyi sonuna kadar götürmek, üç ay süren bir projeden daha çok öğretiyor.
İkinci kazanç da insanlar. O iki günde tanıştığın kişiler, sonraki projelerin ekibi oluyor.
Hackathona hazırlık ayrı bir rehberde duruyor; oradaki kapsam disiplini burada da geçerli.
Katılmadan önce bir şey hazırlama da. Hazır gelinen fikir, oradaki ekibin fikri olmuyor.
Sonrasını da planla. Hackathonda çıkan projenin çoğu pazartesi ölüyor; bir hafta daha devam ettirilen proje gerçek bir projeye dönüşüyor.
Kaydı proje kadar önemse
Bitmiş bir proje, anlatılamadığında yarım kalıyor.
Her projeye bir sayfa yaz: hangi problem, kim için, ne yaptın, ne öğrendin, ne çalışmadı?
"Ne çalışmadı" satırını özellikle yaz. Görüşmede en çok karşılık bulan satır o oluyor.
Ekran kaydı da al. Otuz saniyelik bir kayıt, üç paragraflık açıklamadan fazlasını gösteriyor.
Bu sayfayı proje bitince yaz. Altı ay sonra hatırlanan şey çok daha az.
Sayfaları da tek bir yerde topla. Üç proje, üç sayfa; görüşmeye giderken açılacak tek bir bağlantı.
Teknoloji seçimini büyütme
Hangi dil, hangi çatı, hangi veritabanı? Bu sorular başlangıçta en çok zaman yiyen sorular.
Cevabı basit: bildiğinle başla. Bilmiyorsan en yaygın olanı seç ve bir daha sorma.
Teknoloji seçimi görüşmede de nadiren konuşuluyor. Konuşulan şey ne yaptığın ve neden öyle yaptığın.
Karar penceresini de kapat. Yarım saat araştır, seç, başla.
Seçimi değiştirme koşulunu önceden yazarsan tartışma da biter: ne olursa bu seçimden vazgeçerim?
Ekipli çalışmayı dene
Tek başına yapılan projeler bitiyor ama bir şeyi öğretmiyor: birlikte çalışmayı.
İkinci projeyi iki kişi yap. İş bölümü, gözden geçirme ve anlaşmazlık; üçü de öğrenilmesi gereken şeyler.
Ekip arkadaşını da yakından seç. Aynı dersteki biri, uzaktan tanıdığın birinden daha kolay ilerliyor.
İş bölümünü yazıya dök. Sözlü anlaşmalar üçüncü haftada unutuluyor.
Bu deneyim, staj görüşmesinde teknik bilgiden daha çok konuşuluyor.
Anlaşmazlığı nasıl çözdüğünüzü de yaz. O cümle, ekip çalışması hakkında söylenen genel cümlelerin hepsinden fazlasını anlatıyor.
Öğrenmeyi projeye bağla
Ders dışında bir şey öğrenmenin en hızlı yolu, o şeyi bir projede kullanmak.
Ama sıra önemli: önce proje, sonra öğrenilecek şey. Tersi yapıldığında öğrenilen şeyin kullanılacağı yer bulunamıyor.
Projede takıldığın her yer bir öğrenme konusu oluyor ve o konu aklında kalıyor.
Kurs izleyerek öğrenilen şey ise tanıma düzeyinde kalıyor. Kursları bitirip yapamamanın sebebi de bu.
Takıldığın yerleri de not et. Üç ay sonra o liste, gerçekten ne öğrendiğini gösteren tek kayıt oluyor.
Yalnız çalışma
Öğrencilikte proje bırakmanın en yaygın sebebi zaman değil, yalnızlık.
Ne yaptığını bir yerde anlat. Bir kişi bile bekliyorsa proje yürüyor.
Kulüp, bölüm arkadaşı ya da bir topluluk; hepsi aynı işi görüyor. Önemli olan haftada bir kez sorulması.
Anlatmak ayrıca kapsamı da düzeltiyor. Bir başkasına anlatırken uzayan cümle, sana da büyük olduğunu söylüyor.
Yalnız çalışmanın çözümü bir karakter meselesi değil; kurulabilir bir düzen.
Kim için
Ders dışında gerçek bir şey çıkarmak isteyen üniversite öğrencileri için.
Staj bulamayanlar için de aynı sıra geçerli. Kullanılan bir proje, bulunamayan bir stajın yerini doldurmuyor ama boşluğu anlatılabilir hâle getiriyor.
Sayısı çok portföy arayan için değil. Buradaki ölçüt bitmiş ve kullanılan tek bir iş.
Bugün yapılacak tek şey
Fikir listesi yapma.
Çevrendeki bir kişiyi düşün ve şu soruyu sor: bu hafta hangi işi elle, tekrar tekrar yaptın?
Cevabı tek cümleye indir: kim, hangi işi, nasıl yapacak? Sonra o cümleden bir şey sil.
Kalan cümle bu haftanın projesi. Bittiğinde de aynı kişiye ver ve kullanmasını izle.