Kurs bitti. Sertifika duruyor.
Görüşmede "ne yaptın" diye soruyorlar.
Cevap veremiyorsun. Eksik olan bilgi değil, kayıt. Bu yazı onu kurmayı anlatıyor.
Sertifika bir soruyu cevaplıyor, görüşmede başka soru soruluyor
Sertifika şunu söylüyor: bir kursu bitirdim.
Görüşmede sorulan soru ise şu: bununla ne yaptın?
İki soru farklı ve sertifika ikincisini cevaplamıyor. Bu, sertifikanın değersiz olduğunu göstermiyor; yanlış soruya cevap verdiğini gösteriyor.
Aynı durum diploma için de geçerli. Fark şu ki diploma bir eşik, sertifika bir eşik değil.
Bu yüzden sertifika sayısını artırmak da işe yaramıyor. İkinci sertifika, aynı soruya ikinci kez cevap veriyor.
Bu yüzden sertifikayı çıkarma ama üstüne bir kayıt koy.
Kayıt olmadan sertifika tek başına duruyor ve tek başına duran sertifika, görüşmede bir soru açmıyor.
Kanıt bitmiş bir iştir
Görüşmede karşılık bulan tek şey, birinin kullandığı ya da bir sonuç üreten bir iş.
Büyük olmak zorunda değil. Bir raporun hazırlanma süresini düşüren bir akış, bir ekranı çalışır hâle getiren bir prototip, bir ekibin tekrar eden sorusunu çözen bir tarif.
Ölçüt şu: önceki durum neydi, sonra ne oldu?
Bu iki cümleyi söyleyebiliyorsan kanıtın var demektir.
Söyleyemiyorsan yapılacak iş de belli: bir tane üretmek.
Üretmek de aylar sürmüyor. Bir hafta ve tek bir görev, gösterilebilir bir kayıt için yeterli.
Kendi işinden bir görev seç
En hızlı kanıt, zaten yaptığın bir işten çıkıyor.
Kendi haftandan tekrar eden tek bir görev seç. Rapor hazırlamak, yazışma taslağı çıkarmak, tabloyu biçimlendirmek, özet yazmak.
Onu devret, ölç ve yöntemini yaz: girdi, çıktı, kabul koşulu, kim kontrol ediyor?
Bu dört satır bir yöntem kartı ve gösterilebilir bir şey.
İşin yoksa çevrenden al. Bir arkadaşının, bir kulübün ya da tanıdığın bir esnafın tekrar eden işi de aynı işi görüyor.
Gerçek bir kişi için yapılmış olması da önemli. Kendi kendine kurgulanmış bir örnek, görüşmede o kadar karşılık bulmuyor.
Ölçümü küçük ve dürüst tut
Kanıtın gücü büyüklüğünden değil, ölçülmüş olmasından geliyor.
Tek bir görevi ölç: önceki süre, yeni yöntem, yeni süre, kalite sonucu. Hazırlık ve düzeltme turlarını da say.
Kazancı doğru ölçmenin yolu ayrı bir rehberde duruyor.
Abartma da. Sorulduğunda dayanağını gösteremediğin bir rakam, anlattığın her şeyi zayıflatıyor.
Küçük ve dürüst bir sonuç, büyük ve doğrulanamayan bir iddiadan güçlü.
Ölçemediğin bir şey varsa da onu yaz. "Süreyi ölçmedim ama düzeltme turu üçten bire indi" de bir ölçüm.
Ne çalışmadığını da yaz
Görüşmede en çok karşılık bulan satır genellikle bu oluyor.
Hangi görevde işe yaramadı, hangi çıktıyı geri çevirdin, neyi ikinci turda değiştirdin?
Bu cümleler yargı taşıyor. Yargı da öğretilmesi en zor şey ve işverenin aradığı şey.
Yalnız başarıyı anlatan kayıt ise pazarlama gibi duruyor ve sorgulanıyor.
Bir sınır da yaz: bu yöntem nerede çalışmaz? Sınırını bilen kişi güven veriyor.
Sınırı olmayan anlatı ise abartı gibi duruyor ve karşı tarafta bir soru değil bir şüphe bırakıyor.
Bir sayfa yeter
Portföy bir site olmak zorunda değil.
Bir sayfa yaz: hangi problem, kim için, ne yaptın, ne ölçtün, ne öğrendin, ne çalışmadı?
Yanına bir örnek çıktı koy. Ekran görüntüsü, kısa bir kayıt ya da çıktının kendisi.
Görüşmede bu sayfayı açıyorsun. Anlatılan bir beceriyle gösterilen bir kayıt aynı şey değil.
Biçimi süslemeye de vakit harcama. İçerik zayıfsa biçim onu kurtarmıyor.
Bir sayfayı da güncel tut. Altı ay önce yazılmış bir kayıt, o günden beri bir şey yapmadığını söylüyor.
Görüşmede işi anlat, aracı değil
"Şu aracı kullanıyorum" bir bilgi. "Şu işte hangi adımın devredileceğine şöyle karar verdim" bir yöntem.
İkincisi araç değiştiğinde de duruyor ve görüşmede çok daha fazla soru açıyor.
Araç adlarını da sayma. Uzun araç listesi, derinlik yerine yüzeysellik izlenimi bırakıyor.
Tek bir işi sonuna kadar anlat. Detaya inebilmek, kaç araç bildiğinden daha çok şey söylüyor.
Detaya inemiyorsan o iş yeterince senin değil demektir.
Bu da bir uyarı. Başkasının kurduğu bir akışı kendi işin gibi anlatmak, ilk ayrıntı sorusunda ortaya çıkıyor.
İkinci kaydı farklı bir işten çıkar
Tek bir kayıt bir örnek veriyor. İki farklı işten çıkan iki kayıt bir yöntem gösteriyor.
İkincisini bilinçli olarak farklı bir alandan seç. Aynı işin ikinci hâli, aynı bilgiyi tekrar ediyor.
Üçüncüsünde artık bir desen oluşuyor ve o desen senin çalışma biçimin oluyor.
Üçünü bir arada göstermek de gerekmiyor. Görüşmeye en yakın olanı seçiyorsun.
Ama üçü yazılı dursun. Hangi görüşmede hangisinin işe yarayacağı önceden belli olmuyor.
Kursu da boşa saymayın
Sertifikanın verdiği şey gerçek: bir sözlük, bir çerçeve ve nereden başlayacağını bilmek.
Eksik olan tek şey uygulanmış olması. Kursları bitirip yapamamanın sebebi de aynı yerde duruyor.
Bu yüzden yeni kurs almak çözüm değil. Elindeki bilgiyle tek bir iş bitirmek çözüm.
Bir hafta, tek bir görev ve bir sayfa kayıt; aradaki mesafe bu kadar.
Bittiğinde sertifikan da anlam kazanıyor çünkü artık yanında bir kanıt duruyor.
Sıralama da böyle kuruluyor: önce yapılan iş, sonra onu açıklayan sertifika. Tersi hiçbir görüşmede işe yaramıyor.
Görüşme sorusuna hazırlan
"Ne yaptın" sorusu tek bir soru değil, bir zincir.
Arkasından gelenler belli: neden öyle yaptın, ne çalışmadı, tekrar yapsan neyi değiştirirsin, nasıl ölçtün?
Dördünün cevabını önceden yaz. Yazılmış cevap, o an düşünülen cevaptan çok daha net çıkıyor.
Ezberleme de. Yazmanın amacı cümleyi hazırlamak değil, kendi işini gerçekten anlamak.
Anlaşılmış bir iş her soruya dayanıyor. Ezberlenmiş bir anlatı ikinci soruda çöküyor.
Kayıt işini de görünür kıl
Yazdığın kaydı yalnız görüşmede açma.
Kısa bir yazı olarak paylaş: hangi problemi, nasıl çözdün, ne öğrendin? Uzun olması gerekmiyor.
Paylaşılan iş, aranmadan bulunuyor. Görüşmeye girmeden önce okunmuş bir yazı, görüşmenin tonunu da değiştiriyor.
İşin gizliyse yöntemini anlat. Müşteri adı olmadan da bir akış anlatılabiliyor.
Kendi işini görünür kılmanın yolu ayrı bir rehberde; orada aynı kayıt bir ürüne dönüşüyor.
Kim için
Sertifika ya da kurs bitirmiş, görüşmede gösterecek iş arayan herkes için.
Kariyer değiştirenler ve yeni mezunlar için de aynı sıra geçerli.
Hazır bir portföy şablonu arayan için değil. Buradaki iş bir şablon doldurmak değil, bir işi bitirmek.
Bugün yapılacak tek şey
Yeni kurs aramaya başlama.
Kendi haftandan tekrar eden tek bir görev seç ve dört satırını yaz: girdi, çıktı, kabul koşulu, kontrol.
Bu hafta içinde bir kez uygula ve süreyi kaydet. Önce ne kadar sürüyordu, şimdi ne kadar sürüyor?
Sonra bir sayfa yaz ve içine bir de "ne çalışmadı" satırı koy. Görüşmede en çok konuşulacak satır o.