Metin bitti. Hikâye duruyor.
Görselleri yapacak birini bulamıyorsun ya da bütçe yetmiyor.
Bu işin büyük kısmı artık tek başına yapılabiliyor. Ama zorlayan yerler tahmin edilenden farklı. Bu yazı o yerleri sırayla anlatıyor.
Zor olan şey görsel üretmek değil
İlk denemede güzel bir görsel çıkıyor. İkinci sayfada aynı karakter başka birine dönüşüyor.
Asıl iş burada başlıyor: tutarlılık. Tek bir güzel görsel üretmek kolay, kırk sayfa boyunca aynı karakteri taşımak zor.
İkinci zorluk da sayfa düzeni. Görselin içinde metnin duracağı yer, baştan planlanmadığında sonradan kurtarılamıyor.
Üçüncüsü baskı hazırlığı. Ekranda güzel duran bir görsel, baskıda bulanık çıkabiliyor.
Dördüncü bir zorluk da sabır. Kırk sayfa, tek bir sahnenin kırk katı emek demek ve bu ilk sayfada hissedilmiyor.
Bu üçü bilinerek başlandığında iş yürüyor. Bilinmediğinde kırkıncı sayfada en baştan başlanıyor.
Sıra da önemli: karakter, stil, sayfa düzeni, sonra üretim. Bu sırayı atlayan her deneme aynı yere dönüyor.
Karakter sayfasıyla başla
Her sahneyi ayrı ayrı tarif etme. Önce karakterin kendisini sabitle.
Bir karakter sayfası kur: yüz hatları, saç, ten, kıyafet, boy oranı ve belirgin bir ayırt edici özellik.
Ayırt edici özellik özellikle önemli. Sarı bir atkı, tek bir örgü ya da yamalı bir çanta; bunlar okurun karakteri tanımasını sağlıyor.
Karakter sayfasını görsel olarak da sakla. Her yeni sahnede o referanstan türetmek, metinle tarif etmekten çok daha tutarlı sonuç veriyor.
Karakteri birkaç açıdan da üret: önden, yandan, arkadan. Sahnelerde her açı gerekiyor ve baştan hazırsa iş hızlanıyor.
İkincil karakterler için de aynısını yap. Kitapta üç karakter varsa üç sayfa.
Mekânlar için de bir referans tut. Aynı oda iki sayfada iki farklı oda gibi duruyorsa okur hikâyeyi takip edemiyor.
Stili bir kere seç
Stil kararı kitabın tamamını bağlıyor. Ortada değiştirilmesi, baştan başlamak demek.
Kararı da örnekle ver: fırça hissi mi, düz renk mi, çizgi ağırlıklı mı? Işık nereden geliyor? Palet hangi renklerden oluşuyor?
Paleti sayı olarak sabitle. Beş renk seç ve bütün kitap boyunca o beş rengin içinde kal.
Sabit palet, üretilen görseller arasındaki farkları da kapatıyor. Aynı renklerde duran iki farklı sahne, aynı kitaptan görünüyor.
Paleti de hikâyeye bağla. Gündüz sahneleri ile gece sahneleri aynı paletin iki tonu olabilir; yeni renk eklemek gerekmiyor.
Stili seçmeden önce de birkaç sahne dene. Denemeden seçilen stil, yirminci sayfada sıkıcı gelebiliyor.
Denemeleri de kitabın en zor sahnesiyle yap. Kolay bir sahnede güzel duran stil, kalabalık bir sahnede dağılabiliyor.
Metni önce sayfalara böl
Görsel üretmeye başlamadan önce metni sayfalara ayır.
Her sayfada kaç cümle var, hangi an resimleniyor, metin nerede duracak? Bu üç soruyu önceden cevapla.
Sayfa bölümü yapılmadan üretilen görseller, sonradan metne yer bırakmıyor. Metni üstüne koymak da okunmaz bir sayfa üretiyor.
Çözüm basit: her görselde metnin duracağı bölgeyi baştan boş bırak. Gökyüzü, zemin ya da sade bir alan.
Metnin okunurluğunu da kontrol et. Desenli bir zeminin üstündeki yazı, çocuk kitabında okunmuyor.
Bu planlama kâğıt üzerinde yarım saat sürüyor ve sonraki günlerin çoğunu kurtarıyor.
Sayfa çiftlerini de birlikte düşün. Kitap açıldığında iki sayfa yan yana duruyor ve o ikili birlikte okunuyor.
Sahneyi anı olarak tarif et
"Çocuk parkta" bir sahne değil. "Çocuk salıncaktan iniyor, arkasında köpeği bekliyor" bir sahne.
Anı tarif ettiğinde görsel de hikâye anlatıyor. Durumu tarif ettiğinde sadece bir resim çıkıyor.
Anı seçerken de metnin söylemediğini göster. Metin ne olduğunu anlatıyorsa görsel nasıl hissedildiğini anlatabilir.
Çocuk kitaplarında bu fark büyük. Sayfada bir şey oluyor olmalı; okuyan çocuk o anı takip ediyor.
Kamera açısını da söyle: yakın mı, uzak mı, yukarıdan mı? Kırk sayfa aynı açıdan bakıldığında kitap tekdüze duruyor.
Açı çeşitliliğini de önceden planla. Sayfa listesinin yanına açıyı yaz.
Ritmi de düşün: yakın bir sahneden sonra geniş bir sahne, kitabı okunur kılan şey bu değişim.
Elle düzelt, kabul etme
Çıkan görselin yüzde doksanı doğru, yüzde onu yanlış oluyor. Genellikle eller, gözler ve arka plan ayrıntıları.
Bu yüzde onu görmezden gelme. Çocuk kitabında sayfaya uzun uzun bakılıyor ve hatalar fark ediliyor.
Düzeltmeyi bir görsel düzenleyicide yapmak, yeniden üretmekten hem hızlı hem tutarlı oluyor.
Yeniden üretmek ayrıca tutarlılığı da bozuyor. Yeni bir üretim, karakteri biraz kaydırıyor ve düzelttiğinden fazlasını bozuyor.
Bir de her sayfayı basılmış boyutta kontrol et. Ekranda küçük görünen bir hata, baskıda büyüyor.
Kırk sayfanın hepsini yan yana dizip bak. Tutarsızlık ancak bu şekilde görünüyor.
Bu kontrolü de bir başkasına yaptır. Kendi ürettiğin görsellere alıştığın için hataları görmüyorsun.
Baskı kurallarını başta öğren
Bu adımı sona bırakmak en pahalı hata.
Matbaanın istediği üç şeyi önce öğren: çözünürlük, renk profili ve taşma payı.
Düşük çözünürlükte üretilmiş kırk görseli sonradan büyütmek çalışmıyor. Renk profili yanlışsa baskıda renkler sönük çıkıyor.
Taşma payı da sayfa kenarına kadar giden görsellerde zorunlu. Payı olmayan görsel kesimde beyaz çizgi bırakıyor.
Sayfa ortasındaki kıvrımı da hesaba kat. Karakterin yüzü tam ortaya denk geldiğinde ciltte kayboluyor.
Bu üç bilgi bir e-postayla alınıyor ve bütün üretimi şekillendiriyor.
Kapak için de ayrı sor. Kapak genellikle farklı bir kâğıda basılıyor ve ayrı bir hazırlık istiyor.
Hukuki tarafı kendine sorma
Yapay zekâ ile üretilmiş görsellerin kullanımı, kullandığın aracın şartlarına ve yayınlayacağın yerin kurallarına bağlı.
Bu iki metni okumadan baskıya gitme. Kurallar araçtan araca ve platformdan platforma değişiyor.
Ticari kullanım, atıf ve münhasırlık; üç başlık bunlar. Cevapları da aracın kendi kullanım şartlarında yazıyor.
Yayınevi ile çalışacaksan onların da kendi kuralları oluyor. Bu soruyu sözleşme aşamasında değil, üretimden önce sor.
Burada kesin bir cevap yazmıyorum çünkü değişken ve senin durumuna özgü. Soruyu kime soracağını bilmek yeterli.
Kendi ürettiğin görselleri de arşivle. Hangi sahnenin nasıl üretildiği, sonradan sorulduğunda cevabını veriyor.
Kim için
Metni hazır olan ve görsellerini kendi üretmek isteyen yazarlar, öğretmenler ve ebeveynler için.
Küçük bağımsız yayıncılar için de aynı sıra geçerli. Orada değişen tek şey ölçek.
İllüstratörün yerini arayan için değil. Burada anlatılan şey, kendi kitabını kendi çıkarmak isteyen kişinin izleyeceği yol.
Profesyonel bir çocuk kitabı illüstrasyonu isteyen için de yarım. Sahne kurgusu ve karakter tasarımı hâlâ öğrenilmesi gereken işler.
Bugün yapılacak tek şey
Sahne üretmeye başlama.
Önce metni sayfalara böl ve her sayfanın yanına iki şey yaz: hangi an resimlenecek, metin nerede duracak?
Sonra ana karakterin karakter sayfasını kur: yüz, saç, kıyafet, oran ve tek bir ayırt edici özellik.
Üçüncü adımda matbaana bir e-posta at ve üç şeyi sor: çözünürlük, renk profili, taşma payı. Bu üç cevap gelmeden ilk görseli üretme.